JUNU "Ugljesa Kojadinovic" Srbac

Narodna bibioteka Srbac, osnovana 1950. godine, radi u sastavu Javne Ustanove Narodni univerzitet "Uglješa Kojadinović". Fond biblioteke broji 21700 bibliotečkih jedinica i biblioteka ima yaposlena 4 radnika.

Moj rad na prikupljanju i formiranju Zavičajne zbirke počeo je 1991. godine. U formiranju fonda i njegovoj koncepciji rukovodila sam se prije svega odredbama Zakona o bibliotečkoj djelatnosti i Zakona o dostavljanju štampanih stvari određenim organizacijama udruženog rada, aq koji su i danas suštinski nepromjenjeni, kao i stručnoju pomoći Matične službe, stručnim savjetovanjima, razmjeni iskustava i praćenjem odgovarajuće literature.

Zavičajni fondkoncipiran je kao opštinski, naime obuhvata administrativno područje Srpca, koje broji 22.336 stanovnika. Fond danas čini 131 monografsku publikaciju i 420 ostalih bibliotečkih jedinica koje se svojim sadržajem odnose na Srbac, tu geografsku, političku, etničku. istorijsku, kulturnu i ekonomsku sredinu; takođe i građa koja je nastala, objavljena i štampana na teritoriji zavičaja, nezavisno od mjesta rođenja stvaraoca.

Na početku sam uz pomoć svojih kolega izvršila izdvajanje iz postojećeg bibliotečkog fonda građu koja se odnosi na Srbac. Retrospektiva nabavka i popunjavanje fonda zahtjeva veliki istraživački rad, entuzijazam i materijalna sredstva. S entuzijatmom , koji je inače osoben bibliotekarima, iako bez namjenskih materijalnih sredstava, dosta toga smo učinili, mada ne bi smjeli dopustiti da samo dobra volja zamjeni sve ostale aspekte rada.

Vrijedan dio Zbirke, gledano iz današnje perspektive, predstavljaju stara izdanja koja su prikupljena zahvaljujući jednoj lijepoj radiciji pojedinih Srpčana koji su poklanjali i poklanjaju stare knjige. Veća obavještenost građana o našoj Zbirci naročito poslije organizovanja prigodnih izložbi, podstiče mnogo sugrađane da nam poklanjaju knjige i drugi štampani materijal interesantan za fond, a koji tek u ovoj Zbirci dobija pravu vrijednost.

Međutim, treba napomenuti i to da postoji nebriga i neshvatanje nadležnih opštinskih struktura da je Zavičajna zbirka dokument sa posebnim značajem. Tekuća nabavka za popunu Zavičajnog fonda suočava se sa uvijek prisutnim problemom nedostatka sredstava, a Skupština opštine nikada nije odgovorila na naše sugestije i zahtjeve da se dogovarajućomodlukom obavežu izdavači o dostavi jednog primjerka štampane stvari radi formiranja i upotpunjavanja Zavičajne zbirke (Sl. List Bih br. 10/78; čl. 5. Zakon o dostavljanju štampanih stvari određenim organizacijama udruženog rada; i Zakona o bibliotečkoj djelatnosti, Službeni glasnik Republike Srpske, br.:26/93, član 26.).

Dakle, bez obaveznog primjerka i uz finansijske poteškoće, ne može se govoriti o potpunoj nabavci tekuće produkcije. Ovo se naročito odnosi na izdanja naučnih i kulturnihinstitucija i pojedinaca koji se povremeno bave izdavanjem knjiga, zbornika, kao i takozvanih poluizdanja kao što su: periodični planovi, projekti, izvještaji, katalozi, programi i slično, koji često mogu da predstavljaju značajan dio ove zbirke, pa se ovakav materijal najčešće stihijski nabavlja.

Kako je rečeno, dio zavičajne građe već je bio uključen u knjižni fond biblioteke. Uporedo sa izdvajanjem zavičajne građe, počela je i evidencija fonda u zaseban inbentar i to posebno za monografske i posebno za serijske publikacije, pri čemuje ostala ranija signatura. Iako zavičajni fond nije veliki, on je po formi širokog raspona: od knjiga i časopisa, do muzikalija, rukupisa, fotografija, hemeroteke i dr. Posebno bi istakla dio fonda koji se odnosi na rad Likovno - ekološke kolonije "Bardača - Srbac", a koja postoji i djeluje od 1983. godine takođe u sastavu Javne Ustanove "Uglješa Kojadinović", pa Zavičajna zbirka posjeduje hemoroteku Kolonije kao i sav propratni mterijal i dokumentaciju u vezi sa organizovanjem i radom Kolonije, organizovanim izlžbama, katalozima i drugim dokumentima.

Zavičajni fond se posebno obrađuje i čuva u dijelu biblioteke prilagođen trenutnim mogućnostima i kao takav nema slobodan pristup. Za korisnike biblioteke pristupačan je samo u čitaonici biblioteke, a do sada su upriličene dvije tematske izložbe: "SRBAC U ZAVIČAJNOJ ZBIRCI" i "SRBAC 2006. GODINE U ZAVIČAJNOJ ZBIRCI" u foajeu Doma kulture i čitaonici Narodne biblioteke. Izložbe su propratila sredstva informisanja: radio Srbac, Glas Srpske, Večernje novosti i RTRS. Izložbe su probudile interesovanje, posebno starijih srpčana, jer ih je na neki način podsjetila na protekle decenije. Cilj izložbi je bio da se građani upoznaju sa postojanjem Zavičajne zbirke, kao i mogućnošću aktivnog učešća u popunjavanju istog, što su mnogi i učinili nakon izlođbi. Imajući sve ovo u vidu, planiramo i ubuduće na ovakav način prezentovati Zavičajnu zbirku.

Promjene koje nosi novo informaciono doba odnose se i na područje bibliotekarstva. Funkcija bibliotekara je da bude promoter fondova, koordinator usluga i informacija u svojoj sredini, savjetnik i vodič kroz kolekcije, kataloge, bibliografije i elektronske resurse, organizator i pronalazač traženih podataka, edukator korisnika. Da bi korisnik lakše i brže došao do traženih podataka, pristupila sam izradi bibliografije monografskih publikacija Zavičajne zbirke.

U bibliografskom opisu primjenjuje se ISBD(M) (International Standard Bibliographic Description for Monographic) na osnovu "Alfabetskog kataloga monografskih publikacija" Mirjane Babović i Svetlane Jančić. Za klasifikaciju građe primjenjuje se Univerzalna decimalna klasifikacija (UDK). Cjelokupna građa raspoređena je stručno prema UDK sistemu, gdje su jedinice uređene abecedno.

Poštovan je princip ćiriličnog kataloga (izuzimajući izvorne naslove i citate u napomenama), s tim da je u napomeni "lat" za publikacije pisane latiničnim pismom. Strane publikacije pisane su izvornim pismom.

Bibliografija sadrži tri vrste registara: registar naslova, Registar stranih naslova i Imenski registar, koji su uređeni abecedno.

Slavica Repić